محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود
134
تحفه خانى ( فارسى )
به روى زمين آمده است و آب چاه بواسطه سستى بشيب چاه مانده است يكى از اسباب رداءت اين گفتهاند و همچنين است در ردأة آبى كه مرور بر معدن رصاص و نحاس مىكند و گفتهاند كه از خوردن اين آبها بعضى امراض حادث مىشود مثل قروح امعا و ضعف معده و غير ذلك من الامراض الرديه و آب بركه آن عبارت از آبيست كه بر روى زمين آيد جريان نكند و بواسطه او حشايش كثيره رويد و اين نيز بسبب مزيد بدى آب و اين آب اردأ از آب چاه است و آبهاى ثلج و برف غليظ است خصوصا كه بوقت زمستان باشد و همچنين در بدى آبهاى استاده كه مجتمع در منابت نيست كه ناى اجاميه عبارت از اينست چه شرب او مولد بلغم و مرار است خصوصا كه در تابستان باشد و مورث امراض طحال و استسقا و غيرذلك من الامراض است و آبى كه غالب برو قوت حديديست يعنى مرورش بر معدن حديديست مقوى جميع احشا و اعضاى درونست و محرك قوت شهوانيست و مانع ذرب كه آن عبارت از اسهال متابعست و استطلاق بطن و يخ و برف پاكيزه كه به او مخالطه شئ ردى نباشد خواه او بذات خودش محلول باشد خواه با او تبريد آب ديگر كنند بآشاميدن صالح است ليكن بواسطه شدت برد اكثف آبهاست و مكثف بلغم و مضيّق مجارى خصوصا مجراى نفس ازو اكثار نستاند مگر قليلى و صفراوى را در بعضى احيان اكثار آن محول باشد و اكثر مضرت او باعصاب لاحق مىشود و طبخ او موجب صلاح اوست و آب سرد اگر معتدل المقدار آشامند موافق اصّحاى حار المزاج است و ببلغمين و اصحاب امزجهء بارده رطبه را مضر است زيرا كه موجب فجاجت بلغم و رطوبات و مورث امراض بلغميست اگرچه مقوى و محرك